به گزارش خبرگزاری مجله آرونو، مغز برای ادامه فعالیت خود به جریان مداوم خون و اکسیژن نیاز دارد و هر اختلال جدی در این روند میتواند عملکرد بخشهایی از مغز را تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل، سکته مغزی از جمله شرایطی است که برخلاف بسیاری از بیماریها، فرصت چندانی برای صبر کردن و مشاهده روند علائم باقی نمیگذارد و واکنش اطرافیان میتواند در مسیر درمان و پیامدهای بعدی بیمار اهمیت داشته باشد.
یکی از دشواریهای سکته مغزی این است که علائم آن همیشه با یک شکل مشخص ظاهر نمیشوند. ممکن است فرد ناگهان در حرکت یک دست یا پا دچار مشکل شود، حالت صورتش تغییر کند، در صحبت کردن یا درک کلمات با مشکل روبهرو شود یا تعادل و بینایی خود را از دست بدهد. شناخت همین نشانههای به نسبت ساده میتواند به اطرافیان کمک کند تغییر ناگهانی وضعیت فرد را بهعنوان یک هشدار جدی تشخیص دهند و آن را به خستگی، سرگیجه معمولی یا یک مشکل گذرا نسبت ندهند.
در چنین موقعیتی، توجه به زمان شروع علائم اهمیت ویژهای دارد. ثبت اینکه نخستین نشانه چه زمانی مشاهده شده و از آن لحظه چه مدت گذشته است، اطلاعات ارزشمندی برای تیم درمان فراهم میکند. زمان در سکته مغزی فقط یک عدد روی ساعت نیست، بلکه یکی از عوامل مؤثر در تصمیمگیریهای پزشکی و تلاش برای محدود کردن آسیب ناشی از اختلال خونرسانی به مغز است.
از سوی دیگر، یکی از مهمترین اشتباهات در رویارویی با علائم مشکوک، منتظر ماندن برای بهتر شدن خودبهخودی بیمار است. حتی اگر نشانهها پس از مدتی کاهش پیدا کنند، بروز ناگهانی آنها نیازمند توجه پزشکی است. آگاهی خانوادهها و اطرافیان از علائم هشدار و واکنش سریع میتواند نخستین حلقه از زنجیرهای باشد که بیمار را در کوتاهترین زمان ممکن به مسیر دریافت مراقبت تخصصی میرساند.
وقتی مغز فرصت انتظار ندارد؛ علائم سکته مغزی و ضرورت اقدام فوری
علی نصیری، رئیس اورژانس پیشبیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علومپزشکی اصفهان در گفتوگو با خبرنگار مجله آرونو با بیان اینکه سکته مغزی یکی از مهمترین فوریتهای پزشکی است، اظهار کرد: به دلیل اینکه مغز از حساسترین اندامهای بدن محسوب میشود، آسیب واردشده به سلولهای مغزی میتواند در مدت کوتاهی به عوارض جدی و گاه جبرانناپذیر منجر شود، بنابراین شناخت علائم سکته مغزی و اقدام سریع هنگام روبهرو شدن با آن اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی با بیان اینکه یکی از علائم مهم سکته مغزی میتواند تغییر ناگهانی در وضعیت صورت، از جمله کج شدن یک طرف صورت یا افتادگی صورت باشد، افزود: ضعف یا بیحسی یکطرفه بدن بهویژه در دست یا پا، از دیگر علائم مهم است. برای مثال، میتوان از فرد خواست هر دو دست خود را بالا بیاورد، اگر یکی از دستها ضعیف باشد یا نتواند آن را بالا نگه دارد و دست به سمت پایین بیفتد، این وضعیت میتواند نشانهای از سکته مغزی باشد، همچنین میتوان از فرد خواست لبخند بزند و اگر هنگام لبخند زدن یک طرف صورت دچار افتادگی یا نامتقارنی باشد، باید احتمال سکته مغزی را جدی گرفت.
رئیس اورژانس پیشبیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علومپزشکی اصفهان با بیان اینکه اختلال ناگهانی در صحبت کردن و تکلم نیز از علائم مهم است، تصریح کرد: ممکن است فرد نتواند بهدرستی صحبت کند، کلمات را واضح بیان نکند یا صحبتهای او نامفهوم شود. اختلال در دید، اختلال در تعادل و راه رفتن، سرگیجه، بیحسی و ضعف ناگهانی نیز میتوانند از نشانههای سکته مغزی باشند.
زمان نقش تعیینکنندهای در امکان نجات سلولهای مغزی و کاهش آسیب دارد
نصیری با بیان اینکه گاهی اوقات نیز بیمار دچار سردرد بسیار شدید و ناگهانی میشود بهویژه سردردی که فرد را از خواب بیدار کند و همزمان با اختلالات بینایی یا سایر علائم عصبی همراه باشد، گفت: در چنین شرایطی باید احتمال سکته مغزی را در نظر گرفت و موضوع را یک فوریت پزشکی دانست و نکته بسیار مهم این است که زمان شروع علائم باید به دقت ثبت شود.
وی اضافه کرد: اطرافیان باید مشخص کنند که نخستین علامت از چه زمانی آغاز شده و چه مدت از شروع آن گذشته است. این اطلاعات برای تیم اورژانس اهمیت زیادی دارد، زیرا در سکته مغزی زمان نقش تعیینکنندهای در امکان نجات سلولهای مغزی و کاهش آسیب دارد.
رئیس اورژانس پیشبیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علومپزشکی اصفهان خاطرنشان کرد: سلولهای مغزی در برابر قطع جریان خون و کمبود اکسیژن بسیار حساس هستند و هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال ایجاد آسیبهای برگشتناپذیر افزایش پیدا میکند و به همین دلیل، با مشاهده علائم مشکوک، نباید منتظر ماند تا وضعیت بیمار خودبهخود بهتر شود.
سکته مغزی از جمله بیماریهایی است که در آن آگاهی عمومی میتواند بخشی از مسیر نجات بیمار باشد. بسیاری از علائم هشداردهنده، مانند تغییر ناگهانی حالت صورت، ضعف یک سمت بدن یا اختلال در صحبت کردن، برای اطرافیان قابل مشاهدهاند و لازم نیست فرد برای تشخیص اولیه منتظر بماند تا مجموعهای از نشانهها بهطور کامل ظاهر شود و هر تغییر ناگهانی و غیرطبیعی در عملکرد عصبی باید با جدیت دنبال شود.
در این میان، ثبت زمان آغاز علائم اهمیت ویژهای دارد. دانستن اینکه بیمار آخرین بار چه زمانی وضعیت طبیعی داشته یا نخستین نشانهها چه زمانی بروز کردهاند، میتواند در ارزیابی شرایط و انتخاب مسیر درمانی مؤثر باشد، بنابراین در کنار حفظ آرامش، توجه به زمان و انتقال دقیق اطلاعات به تیم اورژانس از اقداماتی است که اطرافیان میتوانند انجام دهند.
نکته مهم دیگر، پرهیز از انتظار و خوددرمانی در برابر علائم مشکوک است. سکته مغزی شرایطی نیست که بتوان با امید به برطرف شدن خودبهخودی نشانهها، مراجعه برای دریافت کمک پزشکی را به تأخیر انداخت. حتی کاهش یا برطرف شدن برخی علائم نیز نباید موجب بیتوجهی شود، زیرا بروز ناگهانی اختلالات عصبی نیازمند ارزیابی تخصصی است.
شناخت سکته مغزی فقط دانستن نام چند علامت نیست، بلکه به معنای آمادگی برای واکنش درست در لحظهای است که ممکن است سرنوشت بیمار به سرعت تغییر کند. توجه به نشانههای ناگهانی، ثبت زمان شروع آنها و اقدام بدون تأخیر، سه حلقه مهم در روبهرو شدن با این فوریت پزشکی هستند، چراکه مغز در برابر قطع خونرسانی و کمبود اکسیژن، زمان زیادی برای از دست دادن ندارد.
