به گزارش خبرگزاری مجله آرونو، تغذیه سالم یکی از پایه‌های اصلی مراقبت از سلامت و پیشگیری از عوارض بیماری‌های مزمن است؛ موضوعی که برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت دوچندانی دارد. انتخاب مواد غذایی مناسب، توجه به حجم وعده‌ها و ایجاد تعادل میان گروه‌های مختلف غذایی، می‌تواند در مدیریت بهتر قند خون و حفظ سلامت عمومی بدن نقش داشته باشد.
در این میان، حبوبات به دلیل برخورداری از فیبر و مواد مغذی، جایگاه قابل توجهی در یک الگوی غذایی متعادل دارند. عدس، لوبیا، نخود و ماش از جمله موادی هستند که می‌توانند در ترکیب با غلات و سبزیجات، تنوع بیشتری به سفره غذایی بدهند و به افزایش ارزش تغذیه‌ای وعده‌ها کمک کنند.
با وجود اهمیت انتخاب مواد غذایی سالم، مدیریت دیابت تنها به محدود کردن مصرف قند و شیرینی خلاصه نمی‌شود. اندازه سهم غذا، میزان کالری دریافتی، فعالیت بدنی و توجه به شرایط جسمانی هر فرد، همگی در تنظیم برنامه مراقبتی اهمیت دارند. حتی غذاهای سنتی و پرطرفدار نیز در صورت رعایت تعادل و تناسب با نیاز بدن، می‌توانند بخشی از برنامه غذایی باشند.
از سوی دیگر، دیابت بیماری است که مراقبت از آن باید فراتر از اندازه‌گیری قند خون باشد. بررسی فشار خون، چربی خون، وزن و عملکرد کلیه‌ها در کنار پیگیری درمان دارویی، به کاهش خطر عوارض احتمالی کمک می‌کند. نگاه جامع به تغذیه و سلامت، مسیر مدیریت این بیماری را هدفمندتر می‌سازد.
نقش حبوبات و فیبر در تغذیه افراد دیابتی
علی کچویی، فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم در گفت‌وگو با خبرنگار مجله آرونو با بیان اینکه مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر، از جمله حبوبات، می‌تواند بخش مهمی از برنامه غذایی سالم برای افراد مبتلا به دیابت باشد، اظهار کرد: ترکیب برنج با حبوباتی مانند عدس و ماش، علاوه بر افزایش ارزش غذایی وعده، میزان فیبر آن را نیز بیشتر می‌کند. حبوبات به دلیل برخورداری از فیبر و مواد مغذی، انتخاب مناسبی برای برنامه غذایی روزانه هستند.
وی با بیان اینکه در استان اصفهان نیز غذاهایی مانند آش شله‌قلمکار که از ترکیب حبوبات و غلات تهیه می‌شوند، طرفداران زیادی دارند، افزود: این نوع غذاها در صورت رعایت اندازه سهم و تناسب کالری دریافتی با نیاز بدن، می‌توانند در برنامه غذایی سالم جای بگیرند. نکته اصلی، پرهیز از مصرف بیش از اندازه غذا و توجه به ترکیب مواد غذایی است.
فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم با بیان اینکه افرادی که قند خون ناشتا یا هموگلوبین A1c بالایی دارند، باید علاوه بر کنترل قند خون، سایر عوامل خطر بیماری‌های قلبی و عروقی را نیز بررسی کنند، تصریح کرد: برای نمونه، فردی با قند خون ناشتا ۱۳۸ و هموگلوبین A1c حدود ۷.۲ تا ۷.۴ درصد، نیازمند ارزیابی دقیق وضعیت قند خون و تنظیم برنامه درمانی است.
متفورمین باعث آسیب به کلیه می‌شود؟
کچویی ادامه داد: پیاده‌روی و فعالیت بدنی برای افراد مبتلا به دیابت، در صورتی که محدودیت پزشکی خاصی نداشته باشند، مفید است. مدت و شدت فعالیت باید متناسب با وضعیت جسمانی فرد باشد. البته در بیمارانی که دچار نارسایی قلبی، نوروپاتی دیابتی یا مشکلات دیگری هستند که فعالیت بدنی را محدود می‌کند، برنامه ورزشی باید با نظر پزشک تنظیم شود.
وی با بیان اینکه کنترل فشار خون و چربی خون نیز در مبتلایان به دیابت نوع دو اهمیت زیادی دارد، گفت: پزشک باید وضعیت چربی خون، فشار خون و وزن بیمار را بررسی کند و در صورت نیاز، درمان دارویی مناسب را در کنار کنترل قند خون در نظر بگیرد. در برخی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو، حتی اگر میزان چربی خون در محدوده طبیعی باشد، مصرف داروهای گروه استاتین برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی توصیه می‌شود و هدف درمانی چربی خون نیز باید با توجه به میزان خطر قلبی و عروقی هر فرد تعیین شود.
فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم با بیان اینکه یکی از پرسش‌های رایج بیماران این است که آیا مصرف طولانی‌مدت متفورمین به کلیه‌ها آسیب می‌رساند یا خیر، اضافه کرد: متفورمین به‌خودی‌خود علت نارسایی کلیه نیست، اما در افرادی که دچار نارسایی شدید کلیه هستند، مصرف آن می‌تواند خطرناک باشد و باید بر اساس عملکرد کلیه درباره ادامه یا قطع آن تصمیم‌گیری شود.
حبوبات و غذاهای تهیه‌شده از ترکیب غلات و حبوبات، نمونه‌ای از ظرفیت‌های سفره غذایی برای تأمین مواد مغذی هستند. با این حال، سالم بودن یک ماده غذایی به‌تنهایی به معنای مناسب بودن هر مقدار از آن نیست و میزان مصرف باید با نیاز انرژی و شرایط جسمانی فرد هماهنگ باشد. همین توجه به اندازه سهم، در کنار انتخاب مواد غذایی مناسب، اهمیت زیادی دارد.
در کنار تغذیه، فعالیت بدنی متناسب با توان جسمانی و بررسی منظم شاخص‌های سلامت، بخش جدایی‌ناپذیر مراقبت از افراد مبتلا به دیابت است. کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون باید در کنار یکدیگر دنبال شود، چراکه توجه به مجموعه این عوامل می‌تواند در کاهش خطر مشکلات قلبی و عروقی نقش داشته باشد. برنامه فعالیت و درمان نیز باید با توجه به شرایط هر بیمار تنظیم شود.
زندگی با دیابت به معنای کنار گذاشتن لذت غذا خوردن یا چشم‌پوشی از همه عادت‌های غذایی گذشته نیست، بلکه به معنای شناخت نیازهای بدن و انتخاب شیوه‌ای متعادل‌تر برای مراقبت از آن است. پیگیری پزشکی، مصرف دارو بر اساس تجویز و توجه به عملکرد کلیه‌ها، در کنار اصلاح سبک زندگی، می‌تواند به مدیریت اصولی‌تر بیماری و حفظ کیفیت زندگی کمک کند.
