به گزارش خبرگزاری مجله آرونو، سرفه و علائم تنفسی در کودکان و بزرگسالان همیشه نشانه یک بیماری ساده و گذرا نیست؛ گاهی تکرار این نشانه‌ها، به‌ویژه در افرادی که سابقه درگیری با مواد شیمیایی و آسیب‌های ریوی دارند، ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت دستگاه تنفسی را مطرح می‌کند. تشخیص علت اصلی علائم، نخستین گام برای انتخاب درمانی مؤثر و جلوگیری از مصرف داروهای غیرضروری است.
یکی از چالش‌های رایج در برخورد با مشکلات تنفسی، شباهت نشانه‌های بیماری‌های مختلف است. سرفه، خس‌خس سینه و خلط می‌توانند در شرایطی همچون عفونت‌های تنفسی، آلرژی و بیماری‌های مزمن ریوی بروز کنند و از این‌رو، نمی‌توان فقط بر اساس یک نشانه یا بهبود موقت پس از مصرف دارو، درباره علت بیماری نتیجه‌گیری کرد.
در برخی موارد، علائم تنفسی تنها هم‌زمان با سرماخوردگی ظاهر می‌شوند و پس از بهبود عفونت فروکش می‌کنند، اما در شرایط دیگر، سرفه و خلط ممکن است برای مدت طولانی ادامه داشته باشند. توجه به زمان بروز نشانه‌ها، تداوم آنها و سابقه پزشکی فرد، اطلاعات مهمی برای تشخیص تفاوت میان مشکلات گذرا و بیماری‌های نیازمند پیگیری تخصصی فراهم می‌کند.
در کنار تشخیص درست، انتخاب شیوه درمان نیز اهمیت دارد. مصرف مکرر داروهای تسکین‌دهنده، بدون شناسایی علت زمینه‌ای، ممکن است تنها نشانه‌ها را برای مدتی کاهش دهد. آگاهی از تفاوت داروهای خوراکی، تزریقی و استنشاقی و استفاده از آنها بر اساس نظر پزشک می‌تواند به مدیریت بهتر بیماری‌های تنفسی و کاهش نگرانی خانواده‌ها کمک کند.
از سرماخوردگی تا آسیب ریه؛ سرفه‌هایی که نباید ساده از کنار آنها گذشت
محسن رئیسی، فوق تخصص ریه کودکان در گفت‌وگو با خبرنگار مجله آرونو با بیان اینکه در مورد افرادی که سابقه آسیب ریوی ناشی از مواد شیمیایی دارند، ابتدا باید مشخص شود که آیا ریه آنها از همان ابتدا دچار آسیب ساختاری شده است یا خیر، اظهار کرد: این موضوع تفاوت مهمی در شیوه بررسی و درمان ایجاد می‌کند. اگر فردی آسیب اولیه ریوی نداشته باشد و فقط هنگام ابتلا به سرماخوردگی دچار سرفه و علائم تنفسی شود و با تزریق کورتون‌هایی همچون دگزامتازون یا بتامتازون علائمش برطرف شود و تا ابتلای بعدی مشکلی نداشته باشد، به احتمال زیاد زمینه آلرژی تنفسی در او مطرح است.
وی با بیان اینکه در این شرایط، به‌جای تکرار مداوم تزریق کورتون می‌توان با نظر پزشک از درمان‌های استنشاقی و اسپری‌های تنفسی مناسب استفاده کرد، افزود: اگر فرد حتی در زمانی که سرماخورده نیست نیز مداوم سرفه و خلط دارد، موضوع متفاوت است و نیاز به بررسی بیشتری دارد. در چنین شرایطی باید میزان و شدت درگیری ریه مشخص شود و ممکن است انجام تصویربرداری‌هایی همچون سی‌تی‌اسکن ریه و سایر بررسی‌های تخصصی لازم باشد.
فوق تخصص ریه کودکان با بیان اینکه سرفه و خلط مزمنی که در تمام طول سال وجود دارد، نباید فقط به آلرژی یا سرماخوردگی نسبت داده شود و لازم است علت زمینه‌ای آن به‌طور دقیق بررسی شود، تصریح کرد: در مقابل، اگر علائم فقط هم‌زمان با سرماخوردگی ایجاد می‌شوند و پس از برطرف شدن بیماری از بین می‌روند، احتمال زمینه آلرژیک بیشتر است و می‌توان درمان مناسب و طولانی‌مدت‌تری را جایگزین مصرف مکرر کورتون تزریقی کرد.
مصرف داروهای کورتونی ضرر دارد؟
رئیسی ادامه داد: کورتون‌ها از مؤثرترین داروها برای کنترل علائم آلرژی هستند و به‌سرعت شدت علائم را کاهش می‌دهند و موجب می‌شوند بیمار احساس راحتی کند، با این حال، نگرانی خانواده‌ها درباره عوارض مصرف کورتون قابل درک است. نکته مهم این است که در کودکان تلاش می‌کنیم از دُزهای بالا و دوره‌های طولانی کورتون استفاده نکنیم.
وی با بیان اینکه دو عامل مقدار مصرف و مدت مصرف در بروز عوارض اهمیت زیادی دارند، گفت: اسپری‌های کورتونی بینی با کورتون‌های خوراکی و تزریقی تفاوت دارند. مقدار کورتون موجود در این اسپری‌ها بسیار کم است و بیشتر اثر موضعی دارند و جذب سیستمیک آنها بسیار محدود است. به همین دلیل، نگرانی درباره عوارض عمومی کورتون در مورد اسپری‌های بینی بسیار کمتر است.
فوق تخصص ریه کودکان اضافه کرد: در صورت تجویز پزشک، می‌توان این اسپری‌ها را برای یک تا دو ماه و حتی در برخی شرایط تا حدود سه ماه استفاده کرد و عارضه قابل توجهی ایجاد نمی‌کنند. اسپری‌های کورتونی تنفسی که برای کنترل و پیشگیری از علائم آسم و آلرژی استفاده می‌شوند نیز اگر با دز مناسب و طبق نظر پزشک مصرف شوند، عارضه قابل توجهی ایجاد نمی‌کنند و در موارد لازم حتی می‌توان آنها را برای چند ماه به‌صورت مداوم استفاده کرد.
به گزارش مجله آرونو، مشکلات تنفسی را نمی‌توان تنها با مشاهده سرفه یا خلط ارزیابی کرد؛ آنچه در تشخیص اهمیت دارد، مجموعه‌ای از نشانه‌ها، سابقه بیماری و چگونگی تغییر علائم در طول زمان است به‌ویژه در افرادی که سابقه آسیب ریوی دارند، بررسی دقیق وضعیت دستگاه تنفسی می‌تواند از نادیده ماندن مشکلات زمینه‌ای جلوگیری کند، از سوی دیگر، بهبود موقت علائم پس از مصرف دارو همیشه به‌معنای برطرف شدن علت اصلی بیماری نیست. تکرار درمان‌های تسکین‌دهنده، بدون بررسی علت بروز نشانه‌ها، ممکن است روند تشخیص و انتخاب روش مناسب را به تأخیر بیندازد. به همین دلیل، تداوم سرفه و خلط، حتی در فاصله میان دوره‌های سرماخوردگی، موضوعی است که باید جدی گرفته شود.
نگرانی درباره عوارض داروهای کورتونی نیز یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها به‌ویژه والدین کودکان مبتلا به آلرژی و آسم است، با این حال، نوع دارو، مقدار مصرف، مدت درمان و شیوه استفاده از آن در ارزیابی عوارض اهمیت دارند. درمان‌های استنشاقی و موضعی در صورت تجویز و مصرف صحیح، با داروهای خوراکی و تزریقی تفاوت دارند و نباید همه آنها را از نظر میزان اثرگذاری و عوارض یکسان دانست.
مراقبت مؤثر از سلامت ریه با تشخیص به‌موقع و انتخاب درمان متناسب با شرایط هر فرد آغاز می‌شود. پرهیز از خوددرمانی، توجه به علائم پایدار و پیگیری توصیه‌های تخصصی به‌ویژه برای کودکان و افراد دارای سابقه آسیب ریوی می‌تواند مسیر کنترل بیماری را روشن‌تر کند و از وابستگی به درمان‌های مقطعی بکاهد.
