حمید نصیری در گفتوگو با خبرنگار مجله آرونو با اشاره به تعریف مسئولیتپذیری در کودکان، عوامل تأثیرگذار بر میزان آن و ضرورت تقویت این مهارت در فرزندان و با بیان اینکه مسئولیتپذیری مجموعهای از وظایف و نقشهایی است که فرد از نخستین روزهای زندگی، در محیط خانواده و سپس جامعه با آنها آشنا میشود، اظهار کرد: هرچند کودک در ابتدای مسیر رشد به طور کامل به دیگران وابسته و محتاج حمایت است، اما مقصود نهایی فرایند رشد، تداوم این وابستگی نیست، بلکه حرکت به سوی استقلال است.
وی با بیان اینکه رشد سالم به این معنا است که فرد به تدریج به مرحلهای برسد که خود توانایی مراقبت از خویش و دیگران را داشته باشد، افزود: از نگاه روانشناختی، مسئولیتپذیری ارتباط مستقیمی با مفهوم مراقبت دارد و انسان سالم کسی است که قدرت مراقبت دارد و این مراقبت تنها به جسم محدود نمیشود.
مشاور خانواده و روانشناس و عضو انجمن روانشناسی بالینی ایران تصریح کرد: مراقبت از احساسات دیگران، احترام به افکار و نظرات متفاوت، پایبندی به ارزشهای انسانی و اجتماعی و حتی توجه به محیط زیست، همگی جلوههایی از مسئولیتپذیری هستند و یکی از مشکلات جدی در عصر امروز، بزرگ شدن افراد، در صورتی است که از نظر روانی و اجتماعی، قدرت مراقبت ندارند.
ارتقای مسئولیتپذیری از یک تکلیف ساده خانوادگی به یک وظیفه اجتماعی / هدف تربیت فرزند، تنها راحتی امروز او نیست
نصیری با بیان اینکه این ناتوانی اغلب از ناتوانی در مراقبت از خود آغاز میشود، ادامه داد: فردی که نمیتواند از احساسات، افکار، ارزشها و سلامت خود مراقبت کند، به سختی میتواند مسئولیت دیگران یا جامعه را بپذیرد و والدین باید توجه داشته باشند که هدف تربیت فرزند، تنها راحتی امروز او نیست.
وی با اشاره به اینکه والدین باید فرزندانی را پرورش دهند که بتوانند در آینده برای جامعه منبع سلامت و شکوفایی باشند، نه اینکه خود به مشکلی جدید اضافه شوند، گفت: این نگاه، مسئولیتپذیری را از یک تکلیف ساده خانوادگی به یک وظیفه اجتماعی ارتقا میدهد و باید توجه داشت که مراقبت واقعی به معنای اصلاح، ترمیم و بهبود است.
در تربیت فرزند، مراقبت با رشد، تغییر و آموزش همراه است / رفتار والدین زمینهساز وابستگی یا استقلال و توانمندی فرزند میشود
عضو انجمن روانپزشکی ایران با بیان اینکه همانگونه که برای سلامت گیاه، آن را هرس میکنیم یا برای حفظ زیبایی مو، آن را اصلاح میکنیم، در تربیت انسان نیز مراقبت با رشد، تغییر و آموزش همراه است، اضافه کرد: مسئولیتپذیری را میتوان به مفهوم عشق پیوند زد و عشق در تعریف عمیق خود، همان قدرت مراقبت است.
نصیری افزود: والدینی که خود را عاشق فرزندشان میدانند، باید از خود بپرسند آیا نوع مراقبت آنها به استقلال و توانمندی فرزند منجر میشود یا او را وابسته و ناتوان بار میآورد و باید توجه داشت مراقبتی ارزشمند است که فرزند را برای پذیرش مسئولیتهای زندگی آماده کند، نه اینکه او را از آنها دور نگه دارد.
چرا میزان مسئولیتپذیری فرزندان متفاوت است؟ / رابطهای که بر پایه احترام، محبت و درک متقابل شکل بگیرد، میتواند بستر رشد مسئولیتپذیری را فراهم کند
وی با اشاره به مسئولیتپذیری متفاوت فرزندان به عنوان یکی از مهمترین دغدغههای والدین تصریح کرد: تفاوت میان فرزندان، نه تنها غیرعادی نیست، بلکه طبیعی و قابل انتظار است، چراکه هر کودک با ویژگیهای خلقی، روانی و زیستی خاص خود متولد میشود و حتی شرایط روانی مادر، استرسهای محیطی و زمان تولد میتواند در شکلگیری شخصیت کودک نقش داشته باشد.
مشاور خانواده و روانشناس و عضو انجمن روانشناسی بالینی ایران با بیان اینکه والدین نباید انتظار داشته باشند که فرزندان آنها شبیه هم رفتار کنند یا میزان مسئولیتپذیری یکسانی داشته باشند، ادامه داد: با وجود این تفاوتهای طبیعی، اصول مشترک تربیتی نیز بر میزان مسئولیتپذیری فرزندان مؤثر است و مهمترین اصل، کیفیت رابطه والد و فرزند است.
نصیری خاطرنشان کرد: رابطهای که بر پایه احترام، محبت و درک متقابل شکل بگیرد، میتواند بستر رشد مسئولیتپذیری را فراهم کند و هر زمان که والدین احساس میکنند دیگر بر رفتار فرزند خود تأثیر ندارند، باید پیش از هر چیز کیفیت رابطه با فرزند خود را بررسی کنند.
