به گزارش خبرگزاری مجله آرونو، بازخوانی شخصیت و نقشآفرینی سردار شهید سلیمانی همچنان یکی از محورهای مهم تحلیل در حوزه اجتماعی، فرهنگی و نسلساز انقلاب اسلامی است. سرداری که نامش با امنیت ملی، مقاومت منطقهای و سرمایه اجتماعی پیوند خورده است، امروز بیش از آنکه تنها یک چهره تاریخی باشد، به الگویی زنده برای جوانان نسل انقلاب تبدیل شده است؛ الگویی که از دل میدان، صداقت، مسئولیتپذیری و پایبندی به آرمانها برآمده و توانسته است میان ایمان، عمل و عقلانیت پیوندی عینی برقرار کند.
شهید حاج قاسم سلیمانی در نگاه نسل جوان، نماد شخصیتی است که مرز میان شعار و عمل را از میان برداشت. او در عین برخورداری از جایگاه بلند نظامی و راهبردی، همواره خود را در کنار مردم و نیروهایش تعریف میکرد و همین ویژگی، موجب شکلگیری اعتماد و مقبولیتی شد که فراتر از ساختارهای رسمی، در متن جامعه ریشه دواند. این سرمایه اجتماعی، امروز یکی از مهمترین مؤلفههایی است که میتواند برای جوانان نسل انقلاب الهامبخش باشد؛ نسلی که در جستوجوی الگوهایی واقعی، قابل لمس و مبتنی بر تجربه زیسته است و چه شخصیتی برتر از سردار دلها که اخلاقی نیکو نشئت گرفته از فرهنگ و نگرش توحیدی را در وجود خود پرورش داده بود.
از این منظر، پرداختن به شخصیت و مکتب شهید سلیمانی، صرف بازگویی خاطرات یا مرور گذشته نیست، بلکه تلاشی است برای تبیین الگویی عملی از کنش انقلابی، مسئولانه و آیندهنگر. الگویی که میتواند در مواجهه با چالشهای پیچیده امروز، مسیر تصمیمگیری و عمل نسل جوان را روشنتر سازد و پیوند میان هویت انقلابی و نیازهای زمانه را تقویت کند.
شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی از فرماندهان برجسته دوران دفاع مقدس و از چهرههای کلیدی ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران بود که سالها مسئولیت فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر عهده داشت. نقش او در هدایت راهبردهای کلان امنیتی و مقابله با تهدیدات فراملی، بهویژه در مواجهه با جریانهای تروریستی سازمانیافته، در گزارشها و تحلیلهای متعدد داخلی و بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است. حضور میدانی مستمر، شناخت دقیق از جغرافیای انسانی منطقه و تعامل مؤثر با نیروهای بومی، از ویژگیهایی بود که موجب افزایش کارآمدی اقدامات او و تثبیت جایگاهش بهعنوان یک فرمانده میدانی اثرگذار شد؛ ازاینرو به مناسبت سالگرد شهادت این سردار بزرگ و والامقام گفتوگویی داشتیم با مسعود ناجی، رزمنده، جانباز و راوی دفاعمقدس که سالهاست بهعنوان معلم و فعال فرهنگی که از خاطرات دوران دفاعمقدس روایت و سیره شهدا را تبیین میکند.
مجله آرونو: شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی چه نقشی در ایجاد انسجام ملی و فراملی داشتند؟
ناجی: شخصیت حاج قاسم سلیمانی شخصیتی پیچیده و برخوردار از خصوصیات اخلاقی بسیار والایی است؛ ایشان شخصیتی بودند که با همه اقشار جامعه ارتباط برقرار میکردند و با گروههای مختلف سیاسی و اجتماعی تعامل داشتند و همین مسئله موجب افزایش محبوبیت ایشان در میان همگان شده بود.
حاج قاسم میان گروههای مختلف سیاسی و اجتماعی، میان افراد با پوششهای متفاوت، میان افراد مذهبی و غیرمذهبی، میان دانشآموزان، دانشجویان و رزمندگان ارتباطی صمیمی و مؤثر برقرار میکرد و چه در دوران هشت سال دفاع مقدس، چه پس از جنگ و در مسئولیتهای مختلفی که بر عهده داشتند و چه در دورانهایی که چالشهایی در سوریه، لبنان و فلسطین وجود داشت، همواره به یاری مردم میشتافت و محبوبیت خود را در میان همه اقشار حفظ کرد و در این مسیر سر از پا نمیشناخت.
ایشان ارتباطی عمیق و واقعی با افراد برقرار میکردند، برای مثال در تصاویر و فیلمهای موجود دیده میشود که کنار رزمندگان، پشت خاکریز حاضر میشود، دست محبتآمیز بر سر رزمنده میکشد، پیشانی او را میبوسد یا او را در آغوش میگیرد و همین رفتارها برای رزمندگان قوت قلبی بزرگ بود؛ اینها همگی نشاندهنده ارتباط قلبی و دلی حاج قاسم سلیمانی با همه گروهها و اقشار جامعه است.
این شهید بزرگوار، حاج قاسم سلیمانی، شخصیتی بودند که بهسختی میتوان فردی با چنین ویژگیهایی مشابه ایشان پیدا کرد. حاج قاسم همواره به دنبال تقویت وحدت میان افراد، اقشار و گروههای مختلف بود و تلاش میکرد این همدلی و انسجام همواره برقرار بماند. به همین دلیل بود که پس از شهادت ایشان، از حاج قاسم به عنوان «سردار دلها» یاد شد، چرا که ارتباطی عمیق و واقعی با دلهای مردم برقرار کرده بودند و دلها را به یکدیگر پیوند میدادند.
مجله آرونو: از ویژگیهای برجسته شهید سلیمانی، کدامیک را بیشتر مدنظر دارید و آن را ویژگی خاص این شهید والامقام میدانید؟
ناجی: سردار سلیمانی به ظاهر افراد توجهی نداشتند و خود نیز زندگی بسیار سادهای داشتند. به گونهای که کمتر پیش میآمد همکاران یا مسئولان کشوری و لشکری ایشان را پشت میز کار ببینند؛ همواره در میدان حضور داشتند و فعالیت میکردند. سبک زندگی ایشان سادهزیستانه بود، اهل تکبر، خودبزرگبینی و برتریجویی نبودند و هرگز خود را بالاتر از دیگران نمیدانستند و در عین حال که فردی مذهبی و سیاسی بودند، اما سیاستزده نبودند و همواره به دنبال ایجاد پیوند میان افراد مختلف بودند و بیشترین خدمت را نیز در همین مسیر انجام میدادند.
حاج قاسم هیچگاه خدمات خود را بزرگنمایی نکردند و دوست نداشتند آن اقدامات و تلاشها را در همه جا معرفی کنند؛ تازه پس از شهادت ایشان بود که بسیاری متوجه شدند این بزرگوار چه حجم عظیمی از خدمت را انجام دادهاند. در سخنرانیها و خاطراتی که از ایشان نقل شده، چه از دوران دفاع مقدس و چه از سوریه، لبنان و فلسطین، روشن میشود که خدمات ایشان بسیار گسترده بوده است.
این سردار شهید بسیار صریح و بیپرده سخن میگفتند و وابستگی به هیچ فرد یا جریان خاصی نداشتند و تنها وابستگیشان به خدا بود. در عین حال، نسبت به مقام معظم رهبری ارادت ویژه و عمیقی داشتند.
حاج قاسم سلیمانی، حق پدری بر گردن همه دارد
در سخنان ایشان دیده میشود هیچگاه افراد را با برچسبهایی همچون باحجاب و بیحجاب، چپ یا راست تقسیمبندی نمیکردند و میگفتند همه اینها فرزندان ما هستند. حتی تأکید میکردند که آن دختر بیحجاب نیز فرزند ماست و معتقد بودند همانگونه که پدر خانواده وظیفه دارد فرزندانش را جذب و هدایت کند، جامعه نیز باید چنین نگاهی داشته باشد. از نگاه ایشان، کشور یک خانواده بزرگ است و سرپرست این خانواده باید همه اعضا را با محبت و درایت مدیریت کند.
بر همین اساس، حاج قاسم سلیمانی پدر همه بود؛ پدر پسران و دختران، پدر تیپ فاطمیون و علویون، یمنیها و حتی مردم دیگر کشورها. بسیاری از عراقیها نیز ارادت ویژهای به سردار داشتند و ایشان را بسیار دوست میداشتند. هنگامی که افراد به حاج قاسم نزدیک میشدند، این ارتباط بهگونهای بود که گویی پدر و فرزندی واقعی پس از مدتها به هم میرسند و یکدیگر را در آغوش میگیرند. این ارتباط عمیق و انسانی، بخش مهمی از شخصیت و منش این بزرگوار را شکل میداد.
مجله آرونو: جبهههای جنگ در شکلگیری شخصیت چنین سربازان و سردارانی چه تأثیری داشته است؟
ناجی: حاج قاسم سلیمانی در خاطراتی که از شهید محمدحسین یوسفالهی نقل میکند، بهروشنی نشان میدهد که این شهید یک عارف واقعی بوده است و بنده بارها این خاطره را در محافل مختلف نقل کردهام. شهید یوسفالهی دارای بینش و تفکری عمیق بود و در دوران جنگ، نوعی آیندهنگری و بصیرت خاص داشت. داستان زندگی ایشان بسیار زیبا است و به اختصار عرض میکنم که شهید سلیمانی پیش از شهادت، وصیت کرده بود کنار مزار شهید محمدحسین یوسفالهی دفن شود. این خواسته در میان برخی فرماندهان دیگر نیز وجود داشت؛ از جمله حاج احمد کاظمی که وصیت کرده بود کنار حاج حسین خرازی دفن شود و شهید محمدرضا تورجیزاده که وصیت کرده بود کنار سیدرحمان هاشمی به خاک سپرده شود، چرا که با یکدیگر عقد اخوت بسته بودند.
این روایتها نشان میدهد که رزمندگان ما در دوران جنگ، از نظر معنوی به چه درجات بالایی رسیده بودند و برخی از آنها حتی نوعی پیشبینی و آیندهنگری معنوی داشتند. امیدوارم روح همه این شهدا شاد باشد و انشاءالله دست ما را بگیرند تا همواره در مسیر درست حرکت کنیم و از جاده اصلی منحرف نشویم.
مجله آرونو: به نظر شما، شخصیت و رفتار سردار شهید حاج قاسم سلیمانی چه تأثیری بر جوانان و نسل امروز انقلاب اسلامی داشته است؟
ناجی: تأثیر حاج قاسم بر جوانان بسیار عمیق بوده است؛ دانشجویان و جوانان دبیرستانی نسبت به حاج قاسم سلیمانی تعصب مثبت دارند، چرا که میدانند ایشان اهل خطکشیهای سیاسی و جناحی نبود و واقعاً اهل عمل و کار میدانی بود. ایشان تمام وجود خود را در مسیر انجام وظیفه قرار داده بود و با وجود اینکه در دوران دفاع مقدس مجروح شده و از نظر جسمی شرایط مطلوبی نداشت، اما در همان وضعیت، چنان در میدانهای نبرد حاضر بود و روی خاکریزها قدم میزد که داعش، آمریکا و رژیم صهیونیستی از او هراس داشتند و حتی خود آمریکاییها از ایشان با عنوان «ژنرال سلیمانی» یاد میکردند که این موضوع در مصاحبهها و گزارشهای منتشرشده مشهود است.
به همین دلیل، حاج قاسم شخصیتی بسیار اثرگذار بود و مکتب حاج قاسم باید برای آیندهای طولانی در کتابهای درسی، دانشگاهها و محافل علمی و فرهنگی مطرح و تبیین شود. اساتید دانشگاهها باید از شخصیت، منش، انگیزه و رفتار حاج قاسم درس بگیرند و این آموزهها را به دانشآموزان، دانشجویان و مخاطبان خود منتقل کنند.
مجله آرونو: بهنظر شما نقش جوانان و فعالان فرهنگی-رسانهای برای زنده نگه داشتن مکتب حاج قاسم چیست؟
ناجی: در خصوص نقش جوانان و فعالان فرهنگی در ارتباط با حاج قاسم سلیمانی، عرض میکنم که بنده بهعنوان راوی دفاع مقدس، هر جا برای روایت و سخنرانی حضور پیدا کردهام، شخصیتی که همواره بدون حاشیه و مورد پذیرش همه اقشار بوده، حاج قاسم سلیمانی است.
وقتی خاطرات حاج قاسم سلیمانی را که در کتابهای متعدد و مستند درباره ایشان نوشته شده است و همچنین مطالبی که از رادیو پخش میشود، برای مخاطبان مختلف از جمله خانوادهها، دانشآموزان، دانشجویان و طلاب بیان میکنیم، مخاطبان بهوضوح از شنیدن این روایتها لذت میبرند و همین موضوع موجب میشود وقتی از حاج قاسم یاد میکنم، به این نتیجه برسم که چه انسان بزرگی بوده و چه شخصیت کمنظیری داشته است.
مجله آرونو: سخن پایانی شما؟
ناجی: اگر در بعضی از بازههای زمانی مشاهده میشود برخی افراد یا جوامع دچار انحراف میشوند، دلیل آن فاصله گرفتن از دین، قرآن، شهدا، رهبر معظم انقلاب و مبانی انقلاب است؛ فراموش کردن گذشته و شرایط دشوار دوران رژیم پهلوی یا نادیده گرفتن تهدیدهای امروز، میتواند آسیبزا باشد و اگر کشور ما دچار سلطه بیگانگان میشد، چهبسا شرایطی بدتر از برخی کشورهای منطقه پیدا میکرد.
اعتقاد دارم که به برکت وجود حضرت ولیعصر (عج)، وجود بارگاه نورانی امام رضا (ع) در کشور و هدایتهای مقام معظم رهبری، کشور ما تاکنون حفظ شده و علیرغم تحریمها، در حوزههای مختلف از جمله موشکی، فضایی و پزشکی پیشرفتهای قابل توجهی داشته است. این مسیر نشان میدهد طبق فرمایش مقام معظم رهبری، ما به قله نزدیک میشویم و به لطف خدا پرچم انقلاب اسلامی به دست حضرت صاحبالزمان (عج) سپرده خواهد شد.
